دیپارتمنت تیاتر

مرکز هنر های دراماتیک

  دیپارتمنت تیاتر در سال 1359 در پهلوی دیپارتمنت های دیگر عرض وجود نمود. هدف اساسی این دیپارتمنت تربیه کادر های جوان و تحصیل یافته در رشته های نمایشی از قبیل تیاتر ، رادیو ، تلویزیون و سینما میباشد. در سال 1363 ه ش—1984 م این دیپارتمنت به یک پوهنحی مستقل ارتقآ و شروع به فعالیت نمود و دیپارتمنت تیاتر نیز منحیث دیپارتمنت مستقل در چوکات پوهنحی هنرها به فعلیت خود ادامه داد. این دیپارتمنت به اثر تلاشهای خستگی نا پذیر محترم داکتر محمد نعیم فرحان ایجاد گردید. موصوف از جمله ای موً سسین پوهنحی هنر ها بود که از سال 1363- 1984 الی 1371-- 1992 به حیث اولین رئیس پوهنحی هنر ها و آمر دیپارتمنت تیاترایفای وظیفه نمودند.

استادان محترمیکه در این دیپارتمنت مشغول تدریس بودند عبارت اند از : پوهنمل داکتر محمد نعیم فرحان ، پوهندوی محمد عظیم حسین زاده ، پوهنمل زلیخا نورانی ،پوهنیار فهیمه صیفی ، پوهنیار سید خادم قبادی ، پوهنیار نظیر روشن ، پوهنیار عبدالواحد نظری ، پوهنیار فیض محمد محبوبی ، پوهیالی خواجه شیرازالدین صدیقی ، پوهیالی شاه عبدالغفور کاووس ، پوهیالی ناهید قبادی ، پوهیالی سید مشفق و پوهیالی حشمت الله سروری. هم چنان عده یی از هنر متدان سابقه دار و با تجربه که دارای تحصیلات عالی و صلاحیت تدریس در پوهنتون بودند نیز در این دیپارتمنت خدمت نموده اند که عبارتند از : محترم عزیز آشنا ، مرحوم حمید جلیا ، محترم استاد بیسد ، محترمه الزا افضلی ، محترم رشید پایا ، محترم شاه محمد نوران ، استادان ایرانی مانند استاد بهزاد ، استاد مریم ، استاد بهدخت ، داکتر امین و استاد احمد.

در حال حاضر محترم پوهندوی محمد عظیم حسین زاده ، محترم پوهنیار حامد تابش ، محترم پوهیالی محمد همایون بی ریا و محترمه شکیلا احسان ضمیر کابلی اعضای این دیپارتمنت میباشند.هم چنان محترم فهیم سدوزئی و محترم واحد نظری منحیث استادان همکار فعالیت دارند.

این دیپارتمنت از بد وتاسیس خویش در بخش هنر تیاتر خدمات ارزنده نموده است ، محصلان این دیپارتمنت در جریان تحصیل نمایش های ارزنده ای را  در داخل  و خارج از پوهنتون اجرا نموده اند ،و بعد از فراغت منحیث کادر های خوب در جامعه مصدر خدمت خواهد شد.

 درزمان حکومت طالبان که دروازه های هنر در همه جا بسته بود ، اما جریان تدریس در این دیپارتمنت خاموش نشد وحتی محصلین این د یپارتمنت به بهانه های شروع سمستر و یا امتحانات نمایشهای تیاتری را در ادیتوریم پوهنتون کابل  و دیگر نقاط پوهنتون اجرا نمودند،که نه تنها تشویق معنوی گردیدند بلکه چندین مرتبه رییس پوهنتون همان وقت ( مولوی صاحب پیرمحمد روحانی) محصلین را با دادن پول تشویق نمودند

بعد از اسقرار اداره موقت ، دیپارتمنت تیاتر روح تازه یی به خود گرفت . تعداد محصلان در این دیپارتمنت همه ساله رو به افزایش میباشد استادان این دیپارتمنت  با درک شرایط بهتر در کشور در تلاش آن برآمدند تا با استفاده از کمک ها و همکاری های جامعه بین المللی سطح تحصیلی را در این دیپارتمنت بلند برده و قدمی در راه احیا و باز سازی هنر تیاتر در کشور گذارند.اولین گام ، کمک های کشور آلما ن  از طریق گویته انستیتوت بود که قابل قدر و اساسی میباشد از آنجمله میتوان دعوت محترمه جولیا عفیفی را که برای تدریس در این دیپارتمنت موظف گر دیده بودند یاد کرد . محترمه جولیا عفیفی که یک دختر افغان باشنده آلمان است در سال 1382 ه ش—2003 از طریق گویته انستیتوت برای تدریس به کابل آمدند ، موصوف برعلاوه تدریس در ختم کار سه

2

ماهه خویش نمایشنامه (انتی گونه) اثر سوفوکلس را توسط محصلین به نمایش گذاشتند ،این نمایشنامه در شب 28 ماه مبارک رمضان سال 1382درتالار ویرانه این پوهنحی به نمایش گذاشته شد ، تعداد تماشاچیان بدون در نظر داشت سردی هوا و ماه مبارک رمضان بی اندازه زیاد بود. هم  چنان به کمک و همکاری محترمه جولیا حفیفی مر کز هنر های دراماتیک در دیپارتمنت تیاتر ایجا د و شروع به فعالیت نمود . که وزارت محترم اطلا عات وفرهنگ افغانستان نیز در این مورد موافقه خویش را به گویته انستیتو ت اعلان نمودند و به اساس آن پروتوکول ایجاد و تاسیس مرکز هنر های دراماتیک در چوکات دیپارتمنت تیاتر و سینماِی پوهنحی هنرهای پوهنتون کابل به امضآ رسید . به منظور ایجاد این مرکز دیپارتمنت تیاتر مجالس متعددی همرا باهنرمندان بزرگ و شناخته شده مرکز و ولایت گرفته موضوع را همه جانبه تحلیل و نظر به فیصله عام این مرکز در چوکات دیپارتمنت تیاتر ایجاد گردید. محترم پوهندوی محمد عظیم حسین زاده ، محترمه جولیا عفیفی ، کشور جرمنی، گویته انستیتوت ، بنیاد فرهنگی آلمان مرکز هنرهای درا متیک تهران و تیاترشاو شپل هاوس هامبورگ در ایجاد مرکز هنر های دراماتیک نقش فعا ل و مبتکر داشتند.

اولین گامیکه در این راستا بعداز ایجاد مرکز هنر های دراماتیک برداشته شد: سالون تیاتر، اتاق های درسی ودفاتر اداری این دیپارتمنت به بودجه وزارت خارجه کشور آلمان ترمیم و باز سازی شد . اتاق مرکز هنر های دراماتیک مجهز با کمپیوتر ها و وسایل تخنیکی گردید.

 تیاتر شپیل هاوس آمبورگ وسایل تکنیکی ، صدا ، نور را به این مرکز تهیه واهدا کرده و توسط، دایرکتر تکنیکی این تیاتر آقای (راو) در تالار تیاتر این دیپارتمنت نصب گردید.  موصوف از تاریخ 4 اسد مطابق 25 1383-2004جولای برای دو هفته به کابل آمده با نصب و جابجایی وسایل صدا برداری و نور پردازی در پوهنحی هنرها ، کار اعمار مجددا ین پوهنحی را به اکمال رسانیدند و هم چنان ورکشاپ های تخنیکی را برای محصلان این دیپارتمنت ،   نماینده گان پوهنحی هنر ها ، پوهنتون کابل، کابل تیاتر ، فرخ تیاتر ، استاد اسد تیاتر ، آسمایی تیاتر در پوهنحی هنر های زیبادایر کردند.

ما توانستیم مطابق به پلان مرکز هنر های دراماتیک در مدت 2 سال گذشته مقدار زیاد آثار نمایشی ، نوار های ویدیوئی ، بیوگرافی هنرمندان داخلی و بعضی آثار خارجی را برای استفاده محصلان و علاقمندان هنر تیاتر و سینما در آرشیف مرکز هنر های دراماتیک جمع و تنظیم نماییم.

دومین کار ما طرح دایر کردن فستیوال بین المللی در کشور بود ، اما نسبت یک سلسله مشکلات از هنر مندان خارجی دعوت کرده نتوانستیم . در مقابل برای اولین بار در تاریخ تیاترافغانستان فستیوال ملی تیاتر را در سطح کشور دایرشد.

در سال (1383 ه ش –2004 م )ا ز تاریخ 7قوس الی 14قوس مطابق 27 نوامبرالی 4 دسامبر) اولین فستیوال ملی به اشتراک تمام تیاتر های مرکز وولایات کشور در کابل بر گذار گردید. این فستیوال به کمک مالی وزارت امور خارجه آلمان ،مرکز فرهنگی آلمان فدرال( گویته انستیتوت ) دایر گردید.

در این فستیوال وقت نمایش (70) دقیقه  و تعداد اعضای هر تیم از ولایات تا ( 10 ) نفر در نظر گرفته شده بود. در اولین فستیوال 49 تیاتر از مرکز و ولایات کشور اشتراک نموده بودند .در جریان این فستیوال  هنر مندان مرکز و ولایات کشور بدون در نظر داشت مسایل قومی ، زبانی و

3

منطقوی در زیر یک سقف در داخل اتاق های پوهنحی هنر ها به نمایش پرداختند وبا خاطرات خوش دوباره عازم ولایات خود شدند لیک منتظر فستیوال سال آینده بودند. در مورد فعالیت های تیاتری در ولایات کشور باید گفت که در ولایات کشور مثل هرات ، مزار شریف ، قندهار، جلال آباد، کندز ، بغلان... نیز تیاتر همپای کابل رشد و فعالیت نموده و دست آورد های چشم گیری داشته ا ند.

   در سال 1384 مطابق به 2004 دومین چشنواره تیاتر ملی در کشور ایجاد گردید. در این سال 10 ورکشاپ تیاتری توسط هنرمندان المانی ، امریکائی ، فرانسوی و لیتوانیائی در شهر کابل دایر گردید. این ورکشاپ ها در پوهنحی هنر های پوهنتون کابل ، کابل تیاتر و بنیاد فرهنگ و جامعه مدنی برای هنرمندان و محصلان این رشته دایر گردید .

دیپارتمنت تیاتر با در نظر داشت شرایط فعلی ، نقش هنر سینما در جامعه و علاقمندی اکثریت محصلان در پهلوی هنر تیاتر  به هنر سینما در سال 1383 ه ش –2004 بعد از مطالعه دقیق و گرفتن نظریات سینما گران کشور مانند محترم صدیق برمک ، محتر انجنیر لطیف ، محترم موسی رادمنش و یک تعداد دیگر در کریکولم درسی خویش مظامین عمده سینمایی را اظا فه نموده و این دیپارتمنت بنام تیاتر و سینما مسمی گردید . کریکولم درسی طوری ترتیب گردیده که در سال اول دروس مقدماتی میباشد همه شاگردان در یک صنف درس میخوانند و در صنف دوم به رشته های کار گردانی تیاتر و سینما ، ا کتوری تیاتر وسینما و نویسنده گی تیاتر و سینما تقسیمات میشوند.در قسمت تدریس مضامین سینمائی محترم انجنیر صاحب لطیف و محترم موسی رادمنش اولین اشخاصی بودند که در صنف حاضر شده تدریس نمودند بعدا ًً محترم محمود شاه سلیمی از فارغ التحصیلان این پوهنحی و محترم عظیم رباطی مدت یک سمستر تدریس نمودند . محترم واحد نظری که تازه از آلمان برگشته اند با علاقمندی فراوان تدریس را در پوهنحی شروع کردند. در پهلوی این ها محترم یما رحیمی یکتن از افغان های مقیم امریکا که در این رشته تحصیلات عالی دارند در سالهای 1384 و 1385 به مصارف شخصی خود به کابل امده و ورکشاپهای سینمائی را برای محصلین دایر کردند و حتی به تعداد200 حلقه دی وی دی ها از مشهور ترین فلم های هالیود را به دیپارتمنت تحفه دادند.

محترم طارق یکتن دیگر از افغان ها که در شهر دنمارک در رشته سینما تحصیل کرده اند برای مدت 3 ماه در سال 1385 برای محصلین ورکشاپهای سینمائی را دایر کردند . این ورکشاپها در پهلوی دروس اصلی تجربه ود انش محصلین را به مراتب بلند برد .

دستاورد های بخش سینمائی ما شش فلم تجربوی بود که به تاریخ 20 جوزا1385افتتاح و به نمایش گذاشته شد.. شیوه تدریس در این دیپارتمنت به شکل ذیل میباشد:

محصلان این دیپارتمنت در صنف اول مضامین عمومی را درس میخوانندو در صنف دوم نظر به استعداد و علاقمندی محصلان به رشته های کارگردانی سینما و تیاتر ، اکتوری سینما و تیاتر و نویسنده گی سینما و تیاتر تقسیمات میشوند. تعداد شاگردان از صنف اول تا به صنف چهارم نزدیک به 200 نفر میباشد. و در بخش شبانه این دیپارتمنت 18 نفر مصروف تحصیل هستند.

در همین سال به کمک مرکز فرهنکی فرانسه و گویته انستیتوت آلمان توافق نامه ای با یکی از از موسسات فلم سازی فلم مستند به امضا رسید . این پروژه برای مدت 3 سال دوام میکند ، که همه ساله 5نفر فلم سازان فرانسوی به کابل آمده ومدت 3 ماه برای 10 نفر جوانان را ساختن فلم مستند را تدریس مینمایند. شروع تدریس فلم مستند تاریخ 29/جولای 2006 تعیین شده است.

از برج حمل سال 1385 --- مارچ 2006 از طریق مرکز فرهنگی فرانسه محترمه گیلدا شاهوردی اکتریس فرانسوی برای مدت یک سال برای تدریس مضامین اکتوری صنوف دوم و سوم اکتوری و اجرای لابراتوار تیاتری برای محصلان این رشته دعوت شده که کارایشان عملاً جریان دارد ومحصلان نتیجه بسیار عالی گرفته اند .

در سال 1385 –2006 به کمک مالی و همکاری های معنوی گویته انستیتوت آلمان، مرکز فرهنگی فرانسه در کابل ، مرکز اطلاعات و فرهنگ امریکا در کابل و مرکز فرهنگی انگلستان در کابل در آستانه ای دایر کردن سومین جشنواره تیاتر ملی افغانستان میباشیم. در این جشنواره

وزارت محترم اطلاعات ، فرهنگ و جوانان ، بنیاد فرهنگ و جامعه مدنی و رادیو کلید در قسمت توزیع فورمه های اشتراک کننده گان درسراسر افغانستان ، اعلانات و تبلیغات در باره جشنواره ما را همکاری و کمک نمودند.

جزئیات موضوعات فوق را در صفحات بعدی خوانده میتوانید.

دیپارتمنت تیاتر و سینما همواره در تلاش است تا زمینه رشد بهتر هنر تیاتر و سینما را برای جوانان ، که بدون شک آینده سازان افغانستان شمرده میشوند، مهیا سازد. البته در این فسمت همکاری همه هنر مندان و دانشمندان داخلی و خارجی برای ما ضروری میباشد.

کمبود مواد درسی ، کمبود استادان مجرب در رشته های تیاتر و سینما از جمله مشکلات اساسی این دیپارتمنت میباشد.

اگر ما بخواهیم در آ ینده تیاتریست ها و سینما گران بزرگ و قوی داشته باشیم باید در بخش های مختلف این دو رشته ، افراد تحصیل کرده و مسلکی داشته باشیم ، چونکه برای تربیه و تکمیل افراد مسلکی ما باید در رشته های اکتوری سینما و تیاتر ، کارگردانی سینما و تیاتر ، سینوگرافی سینما و تیاتر ، نقد سینما و تیاتر و اقتصاد سینما و تیاتر جوانان را تربیه نماییم و تدریس همه این بخش ها از توان دیپارتمنت بالا میباشد ، برای برآورده ساختن این هدف ما به ایجاد پوهنحی تیاتر و سینما نیاز داریم و شرایط امروز ایجاب مینماید تا پوهنحی تیاتر و سینما هسته گذاری شود .

 در شرایط کنونی که تعداد زیاد جوانان علاقمند تحصیلدر این رشته میباشند  ، سینماو تیاتر  افعانستان هم به افراد مسلکی و تحصیل کرده ضرورت دارد  ما از دولت افعانستان ، وزارت تحصیلات عالی ، ریاست پوهنتون کابل و کشور های کمک کننده تقاضا مینماییم تا در قسمت ایجاد پوهنحی تیاتر ، سینما و موسیقی مارا کمک و رهنمائی نمایند

هم چنان از موسسات و پوهنتون های بزرگ کشور های پیشرفتهً جهان خواهشمندیم تا این دیپارتمنت را در توامیت خویش در آورند تا با استفاده از تجارب علمی ایشان ما نیز جوانان خودرا در این رشته به سطح جهان تربیه و تدریس کنیم.

 پوهندوی محمد عظیم حسین زاده

 آمر دیپارتمنت تیاتر و سینما

 گرداننده ً مرکز هنر های دراماتی